Wat is een meteoriet?

Sterrenkundigen krijgen vaak telefoontjes van mensen die een steen hebben gevonden en waarvan ze vermoeden dat het een meteoriet is. Zelden komt het voor dat dit ook zo is. Daaruit kun je concluderen dat meteorieten erg zeldzaam zijn. Je vindt ze niet zomaar.

Leken halen de begrippen meteoriet, meteoren en vallende sterren vaak door elkaar. Ze hebben echter wel van alles met elkaar te doen.

Meteoor is het zelfde als een vallende ster. Je kunt dus beide begrippen gebruiken. Dit is een lichtverschijnsel wat je ziet aan de sterrenhemel als er een meteoriet de dampkring van de aarde binnen komt.

Meteoor_Leonide
Een meteoor (vallende ster) aan de sterrenhemel.

Meteorietjes zijn de brokjes steen of ijzer die uit de ruimte komen en die deze vallende sterren veroorzaken. Als ze geroot genoeg zijn vallen ze op de aarde en kunnen wij ze met veel geluk terugvinden.

In Nederland zijn niet zoveel meteorieten gevonden, slechts zes, en wel de volgende:
Uden in 1840
Utrecht 1843
Diepenveen in 1873
Ellemeet 1925
Glanerbrug in 1990
Broek in Waterland 2017

Brokstukjes van de Glanerbrug meteoriet.
Brokstukjes van de Glanerbrug meteoriet.

Wil dit dan ook zeggen dat er in Nederland niet meer meteorieten terecht zijn gekomen? Zeker niet. Alleen ze zijn niet gevonden. Ze zijn ooit ergens gevallen zonder dat iemand ze heeft opgemerkt. Vroeger had men ook niet de kennis die men nu heeft om ze op te sporen. Ze kunnen overal terecht komen, in bossen, maar nog erger in zee.

Meteorieten zijn dus niet van aardse herkomst maar komen uit het zonnestelsel. Ze variëren van brokjes van enkele millimeters tot brokstukken van vele kilometers groot. Ze draaien net als alle planeten in een baan om de zon. Er is dus een kans dat ze de baan van de aarde kruizen, sterker nog ze kunnen in de buurt van de aarde komen. Doen ze dat dan kunnen ze aangetrokken worden door de zwaartekracht van de aarde en in de dampkring van de aarde terecht komen. Dan zie je een vallende ster.

Het lichtverschijnsel wordt veroorzaakt door het brokje, de atmosfeer en de snelheid van het brokje. Dit kan oplopen tot vele tientallen kilometers per seconde. Die enorme snelheid veroorzaakt wrijving tussen het brokje en de atmosfeer, en dan komt er een energie vrij in de vorm van warmte en licht. We zien een vallende ster. Door de enorme hitte die er ontstaat, smelt de buitenkant van het brokje en wordt het brokje steeds kleiner. Het ligt dus aan de grote van het brokje of er genoeg overblijft wat op de aarde kan terecht komen, de meteoriet. Een brokje kan ook door de enorme druk en snelheid uit elkaar spatten.

Als het brokje enkele centimeters groot is zie je een erg heldere vallende ster, soms wel zo helder als de volle maan of nog helderder. Dit noemen we een vuurbol. Die kun je regelmatig zien. Er zijn dus een aantal voorwaarden waar een vallende ster aan moet voldoen wil het de aarde bereiken. Snelheid en grootte zijn daarin de belangrijkste. Iets wat absoluut niet kan is dat meteorieten roodgloeiend de aarde bereiken! De meteoriet koelt op het eind van zijn vlucht dusdanig af dat hij niet meer kan gloeien.

Je kunt een meteoriet aan een aantal dingen herkennen.
Het buitenste dunne laagje gesmolten steen of ijzer. Dit noemen we de smeltkorst. Deze harde korst is meestal zwart van kleur, maar ook donker grijs zijn. Er zijn ook wel eens kleine gesmolten ijzerdruppeltjes zichtbaar. Als een meteoriet pas veel later gevonden wordt is de smeltkorst bij een ijzermeteoriet vaak roodbruin van kleur.

Heel af en toe kun je meteorieten herkennen aan een soort putjes in de meteoriet, dit zijn regmaglypten. Dit ontstaat door ablatie. Ablatie is de verwijdering van een stof aan het oppervlak van een voorwerp, door middel van verdamping, afbrokkeling of andere erosie processen zoals ze bij de val door de dampkring kunnen optreden.

Meteorieten kunnen uit verschillende soorten materiaal bestaan, het zijn dus zeer zeker niet altijd steen meteorieten, wat wel eens wordt gedacht.

Wilt u betrouwbaar een meteoriet aanschaffen kijk dan op www.meteoriet.eu

1. Steenmeteorieten.
De naam zegt genoeg, ze bestaan uit steen. Steenmeteorieten bevatten meestal een klein gedeelte ijzer.

Steenmeteoriet
Steenmeteoriet

2. IJzermeteorieten.
IJzermeteorieten bestaan uit ijzer en wel met een hoog nikkelgehalte (tot 25%). Deze meteorieten zijn magnetisch, daar kun je ze dus aan herkennen. Als je een ijzermeteoriet doorzaagt krijg je na het etsen van het oppervlak de Widmanstättenlijnen te zien.

IJzer_meteoriet
IJzermeteoriet

3. Steenijzermeteorieten.
Dan zijn er nog de veel zeldzamere steenijzermeteorieten. De zeldzame steenijzermeteorieten zijn een tussenvorm tussen steenmeteorieten en ijzermeteorieten. De beroemdste zijn pallasieten. Pallasieten bevatten edelstenen uit de ruimte.

Steen-ijzer meteoriet
Steen-ijzer meteoriet

Regelmatig worden er ook meteorieten gevonden die geen meteoriet zijn. Dit zijn vaak gewone steentjes, ijzerslakken uit de industrie maar ook vulkanische steentjes. Twijfel je over wat je hebt gevonden? Ga er dan altijd mee naar een kenner.

Widmanstättenlijnen
Widmanstättenlijnen

 

Bekijk nog veel meer voorbeelden van Widmanstättenlijnen in meteorieten op: meteoriet.eu

 

 

Print Friendly, PDF & Email
Share