Wat is een vuurbol?

1. Wat is het verschil tussen een normale vallende ster en een vuurbol?
Een vuurbol is een term die we gebruiken als de meteoor helderder is dan magnitude -4. Dit is net zo helder als de planeet Venus. Zie je zo’n vuurbol kun je deze melden via dit formilier op onze website. Probeer zoveel mogelijk details te onthouden, dit is erg belangrijk. Wat de helderheid betreft helpen we je een eindje op weg.

chelyabinsk fireball
Chelyabinsk vuurbol die viel op 15 februari 2013.

2. Wat is een magnitude?
Magnitude is een begrip in de astronomie waarmee de helderheid van een ster of ander hemellichaam wordt uitgedrukt. Venus heeft bijvoorbeeld een magnitude van -4, de helderste ster Sirius van -1.6, de volle maan een magnitude van -12.6. De zwakste sterren die we kunnen zien hebben zijn van magnitude 6. Hoe groter het getal hoe zwakker het object. Tussen elke magnitude zit een factor 2.5. Dus magnitude 1 is 2.5 keer helderder dan magnitude 2. Het verschil in helderheid loopt dus per magnitude al snel op.

Magnitude van enkele objecten:

  • Poolster +2.1
  • Wega: +0.14
  • Sirius: -1.6
  • Jupiter: -2.5
  • Mars: -2.8
  • Venus: -4.5
  • Volle maan: -12.6
  • Zon: -26.7

3. Hoe vaak kun je een vuurbol zien?
Vuurbollen vallen regelmatig. Helaas zijn Nederland en België kleine landen. Dus is de kans kleiner om er hier één te zien. Gemiddeld zien waarnemers er 1 in 20 uur waarneemtijd. Zelfs ervaren waarnemers zien ze niet zoveel. De kans om ze waarnemen is de laatste jaren veel groter geworden omdat veel (amateur)-sterrenkundigen speciale camera’s en videoapparatuur hebben geïnstalleerd die bij heldere hemel vuurbollen kunnen vastleggen.

3. Zijn vuurbollen ook overdag te zien?
Ja dat kan zeker. Alleen komt dit maar heel af en toe voor. Omdat ze erg helder moeten zijn, is de kans op een meteorietval ook stukken groter.

4. Hebben vuurbollen staarten?
Dat kan zeker. Een vuurbol kan een staart hebben, maar ook een nalichtend spoor. Een nalichtend spoor ontstaat als gevolg van een ionisatieproces. De stofdeeltjes beginnen dan licht uit te zenden. Je ziet dan een spoor nog langere tijd in de lucht, zelfs als de meteoor al verdwenen is. Tijdens de Leoniden stormen in 1998 en 2001 waren dit soort sporen minuten lang zichtbaar.

Nalichtend spoor
Nalichtend spoor van een vuurbol.

5. Ik heb been vuurbol gezien! Wat nu?
Simpel, gebruik ons speciale formulier om je waarneming door te geven. Vul zoveel mogelijk details in. Komen er meer waarnemingen binnen dan kan dit zeer waardevol zijn voor het onderzoek naar de vuurbol.

6. Kunnen vuurbollen kleuren hebben?
Dat kan zeker. Maar vreemd genoeg kunnen verschillende waarnemers weer andere kleuren zien. Misschien heeft dit te maken met de gevoeligheid van je ogen. De kleuren worden veroorzaakt door de verschillende gassen die tijdens de val van de meteoor vrijkomen. Elk gas heeft zijn eigen kleur.

Robert Haas
Prachtige Leonide. Copyright Robert haas.

7. Kunnen vuurbollen knallen veroorzaken?
Heel af en toe kan het gebeuren dat tijdens de val van de vuurbol een knal wordt gehoord. Bij heldere vuurbollen (-8 en helderder) komt dit door de “sonic boom”. Dit is een schokgolf die wordt veroorzaakt als de meteoriet sneller gaat dan het geluid. De meteoriet breekt dan door de geluidsbarrière en je hoort een knal. Dit kun je vergelijken met een straaljager die door de geluidsbarrière breekt.

8. Hoe groot moet de vuurbol zijn wil hij de grond bereiken?
Als een vuurbol helderder is dan magnitude -8 kan hij misschien de grond bereiken in de vorm van een meteoriet. Hierbij spelen een aantal factoren een belangrijke rol. De meteoroïde moet uit voldoende stevig materiaal bestaan om de reis door de atmosfeer te overleven. IJzermeteorieten hebben dus de grootste kans op overleving.

9. Gloeit de meteoriet nog als hij op de aarde ligt?
Nee! Dit kan niet. Tijdens het laatste gedeelte van de val naar de aarde is er nog maar zeer weinig wrijvingswarmte, en zal de meteoriet de grond bereiken met een temperatuur iets boven de omgevingstemperatuur.

10. Hoe vaak valt er een meteoriet op de aarde?
Er vallen ongeveer 10 tot 50 meteorieten per dag op de aarde. Helaas valt 2/3 in zee. Een ander gedeelte valt in woestijnen en andere verlaten oorden waar niemand iets ziet en waar niemand woont. Er blijven dus maar weinig meteorieten over die in de buurt van mensen vallen. Dus is de kans om er één te vinden niet zo groot. Op elke vierkante kilometer aardoppervlak valt gemiddeld eens in de 50.000 jaar een meteoriet.

10. Kun je zelf een meteoriet vinden?
Dat kan zeker. Er zijn zelf echte meteorietjagers die gewapend met een metaaldetector gebieden afspeuren waar in het verleden meteorieten zijn gevallen. Ook op Antarctica worden regelmatig meteorietjes gevonden. Die zijn daar lang gelden gevallen en vallen nog. In de witte sneeuw zijn ze gemakkelijk te herkennen. Ook in de woestijnen zijn ze te vinden.

Antartica
Meteorieten zoeken op Antartica.

Print Friendly, PDF & Email
Share